Astronomia w Kaliszu – monografia 2020

Niniejsza monografia zawiera listę oraz interaktywny komplet odnośników do artykułów dotyczących historii kaliskiej astronomii.

Dokumenty z lat sześćdziesiątych XX w. to przede wszystkim zebrane informacje o kaliskich obserwacjach Jezuitów w XVI w. i przyrządów jakimi się posługiwali. Mowa jest przede wszystkim o nowatorskim użyciu lunet oraz eksperymentach z montażem ówczesnych teleskopów. Dziś wiemy, że te kaliskie eksperymenty zaowocowały wynalezieniem pierwowzoru montażu paralaktycznego, do dziś znanego w astronomii. Na te elementy zwracają uwagę Tadeusz Przypkowski oraz Aleksander Birkenmajer. Na uwagę zasługują artykuły lokalnego miłośnika i popularyzatora astronomii: Pan Janusz Kaźmierowski – powołując się na wspomnianych wyżej autorów – opisuje założoną przez siebie Dostrzegalnię Astronomiczną przy ulicy Ułańskiej w Kaliszu. Klikając dowolny dokument otwierasz pełną wersję tekstu w formie pdf. Miłej lektury!

Artykuły powstałe w latach 1973-2004 to w zasadzie zrewidowane i uaktualnione informacje, które znane są z poprzednich dokumentów. Piotr Petrykowski, na łamach Uranii, opisuje kaliskie początki montażu paralaktycznego, a Janusz Kaźmierowski dzieli się swoimi wrażeniami z okazji 10-lecia Dostrzegalni. Tadeusz Przypkowski – po raz kolejny – prezentuje wkład Jezuitów w rozwój obserwacji astronomicznych, a zaproszony do Kalisza T. Zbigniew Dworak podsumowuje działalność Ptolemeusza, Malaperta i Kaźmierowskiego w jednym krótkim artykule. Na uwagę zasługują artykuły Cecylii Iwaniszewskiej oraz Konrada Rudnickiego, które powstały na przełomie wieków. Są one naukową, chłodną kwintesencją naszego stanu wiedzy o obserwacjach Jezuitów, a więc tego, co można przeczytać w zasadzie we wszystkich poprzednich dokumentach.

Kolejna porcja artykułów to opis kaliskich Jezuitów i wspomnienie Dostrzegalni. Jarosław Włodarczyk jest autorem notki biograficznej Aleksego Sylviusa – bliskiego współpracownika Karola Malaperta. Jacek Kłokocki w 5-częściowym cyklu artykułów pt. „Dzieje kaliskiej astronomii” prezentuje praktycznie całą znaną wiedzę o „Astronomii w Kaliszu”, a Jerzy Aleksander Splitt zręcznie podsumowuje jezuicką naukę na łamach diecezjalnego czasopisma Opiekun.

Działalność Koła Astronomicznego Malapert opisana została w dwóch artykułach, których autorami są Członkowie Zarządu Fundacji Karola Malaperta: Damian Kowalski, Radosław K. Pior oraz Daniel Stasiak. Artykuły zostały opublikowane w ogólnopolskich czasopismach astronomicznych Astronomia oraz Urania – Postępy Astronomii.

Monografię „Astronomii w Kaliszu” zamykają 2 artykuły obcojęzyczne. Wydana w języku francuskim hagiografia Karola Malaperta opisuje życie tego flamandzkiego Jezuity wraz z kaliskim epizodem. Autorem artykułu jest belgijski uczony François De Vriendt. Z kolei hiszpański naukowiec ‪Víctor M. Sánchez Carrasco opisuje wraz ze współpracownikami historyczne obserwacje plam słonecznych, na tle których źródła Malaperta, Sylviusa i Peroviusa są bezwzględnie pierwsze w historii. Artykuł w języku angielskim.

Zarząd Fundacji Karola Malaperta dziękuje wszystkim osobom fizycznym i prawnym, które brały udział w kompletowaniu niniejszej monografii. Jeśli znasz jakiekolwiek dodatkowe dokumenty, które opisują szeroko pojętą „Astronomię w Kaliszu” i uważasz, że powinny znaleźć się w monografii, prosimy o kontakt pod adresem fundacja@malapert.pl